O proxecto CRINVERT (CIMA 24/02) xorde dun convenio de colaboración entre a Consellería do Mar e a Universidade de Vigo, co obxectivo de desenvolver unha liña de investigación centrada na criopreservación de larvas de invertebrados mariños de interese comercial, como moluscos bivalvos e equinodermos. Esta iniciativa busca mellorar a produtividade dos criadeiros galegos e contribuír á sostibilidade dos recursos mariños mediante o uso de biotecnoloxías avanzadas.
Galicia é un referente na produción e calidade dos moluscos bivalvos, tanto os procedentes do marisqueo como da acuicultura. Porén, o número de criadeiros capaces de subministrar semente é moi reducido, o que limita a estabilidade da produción e aumenta a dependencia da captación natural. Ademais, as descargas de especies como a ameixa babosa, fina ou rubia, e o berberecho, amosaron un descenso notable nas últimas décadas.
Neste contexto, a produción de semente en criadeiro constitúe unha ferramenta esencial para apoiar as medidas de xestión dos bancos naturais. O CIMA de Corón e o de Ribadeo traballan xa na mellora da produción de semente e na aplicación de novas técnicas biotecnolóxicas, entre as que destaca a criopreservación, unha estratexia que permite conservar larvas a baixas temperaturas para seren utilizadas cando o sector o precise.
Esta tecnoloxía ofrece vantaxes como:
Posibilidade de realizar desoves masivos controlados e dispoñer de larvas segundo a demanda.
Redución da presión sobre a semente natural, mellorando a sostibilidade ambiental.
Adaptación aos ciclos biolóxicos das especies e ás necesidades do sector acuícola.
A colaboración coa Universidade de Vigo está plenamente xustificada pola experiencia e coñecemento do seu equipo de investigación, liderado pola Dra. Estefanía Paredes, pioneira en criobioloxía mariña e con numerosas publicacións no ámbito da criopreservación de larvas.
O convenio CIMA 24/02 ten como meta principal mellorar a produtividade dos criadeiros de invertebrados mariños mediante a aplicación e optimización de técnicas de criopreservación.
Os obxectivos divídense en dous niveis:
Dotar o CIMA de Corón e Ribadeo de persoal formado en criobioloxía e da infraestrutura necesaria para desenvolver esta tecnoloxía.
Establecer unha colaboración estable coa Universidade de Vigo, que ofreza soporte científico e formativo ao persoal do CIMA.
Mellorar o rendemento técnico, económico e ambiental dos criadeiros, permitindo a produción de xuvenís durante todo o ano.
Evitar a perda de estirpes valiosas mediante o almacenamento crioxénico de mostras.
Deseñar un paquete tecnolóxico completo que poida ser transferido á iniciativa privada e escalado a nivel industrial.
Capacitar o persoal do CIMA en criobioloxía aplicada á acuicultura.
Aproveitar as épocas naturais de posta para obter o máximo rendemento en desoves e larvas.
Transferir os protocolos desenvolvidos na Universidade de Vigo e adaptalos ás condicións dos centros galegos.
Incrementar as taxas de supervivencia das larvas criopreservadas.
Ensaiar novas combinacións de crioprotectores, taxas de conxelación e antioxidantes.
Determinar as concentracións óptimas de larvas durante o proceso de criopreservación.
Crear un biobanco de mostras criopreservadas no CIMA de Corón e Ribadeo, garantindo a súa conservación e trazabilidade.
O proxecto desenvólvese ao longo de catro anos (2024-2027), con actividades progresivas de capacitación, experimentación e avaliación:
Asesoramento na adquisición e posta a punto dos equipos.
Formación práctica do persoal do CIMA (visitas ao ECIMAT e estadías nos centros de Corón e Ribadeo).
Implementación dos protocolos de traballo e primeiros ensaios.
Optimización inicial dos métodos de criopreservación e estudo bibliográfico actualizado.
Continuación do escalado de produción e mellora dos protocolos.
Produción de semente con larvas frescas e criopreservadas.
Estandarización dos procedementos de biobanco.
Presentación dos primeiros resultados en congresos internacionais e publicacións científicas.
Consolidación da produción de semente e avaliación dos rendementos.
Participación en encontros de investigación internacionais e visitas a centros estranxeiros.
Publicación de resultados e revisión do estado da biotecnoloxía aplicada.
Ensaios de calibración entre os biobancos do CIMA de Corón, Ribadeo e a Universidade de Vigo.
Presentación final de resultados en congresos e revistas científicas.
Publicación da memoria final da acción de investigación.
O proxecto conta cun orzamento total de 56.670 €, achegado pola Consellería do Mar, distribuído por anualidades:
2024: 43.170 €
2025: 4.000 €
2026: 7.500 €
2027: 2.000 €
Os fondos destínanse á adquisición de equipos específicos, material funxible e outros gastos asociados á investigación, formación e difusión dos resultados.
O convenio entrou en vigor tras a súa sinatura en 2024 e mantense activo ata o 30 de novembro de 2027, con posibilidade de prórroga.
O seguimento técnico e científico está a cargo dunha comisión formada por representantes da Consellería do Mar e da Universidade de Vigo, que supervisan os avances, os informes anuais e a execución orzamentaria.
O proxecto CRINVERT representa un avance estratéxico para a acuicultura galega, ao introducir e consolidar unha tecnoloxía pioneira que:
Aumenta a autonomía produtiva dos criadeiros.
Reduce a presión sobre os recursos naturais.
Promove a innovación sostible no marco da Estratexia RIS3 Galicia.
Potencia a colaboración entre institucións públicas e o sector investigador.
A creación dun biobanco mariño e a capacitación técnica do persoal do CIMA sitúan a Galicia na vangarda da criobioloxía aplicada á acuicultura, reforzando a posición do sistema científico galego no ámbito da biotecnoloxía mariña.
